ВЕРСИЯ ДЛЯ СЛАБОВИДЯЩИХ

 


Главная > На дигорском > Нæ разагъди фæсевæд

Нæ разагъди фæсевæд

Нæ разагъди фæсевæд

«Гъæйтт мардзæ, лæппотæ!»

«Фиддæлти `гъдау Иристони

Хе уодау ку уа хъазар,

Уодзинан уæд исонбони

Тумугъ бийнонтау федар»

(Бабочити Руслан)

Нæ уацхъуди сæргонд куд зæгъуй, раст гъе уæхæн уагбæл рацудæнцæ æрæги, Фидибæстæ гъæуайгæнæги бæрæгбони кадæн, райони аст гъæуемæй Чиколай культури галауанмæ цитгин уавæри ци аст дзæбæх лæппой хунд æрцудæй, нæ фæсевæди «гъæйтт» -дæртæй, уони æхсæн еристæ, сæ лæгигъæдæ, сæ хъаурæ бавдесунмæ нæ рагфиддæлти цард, æгъдæуттæ æма фæткитæ, нæ культурæ етæ куд зонунцæ, уой фæдбæл.

Курухон адæмтæ куд зæгъунцæ, уотемæй неке æй еци адæмихатт, æ наций культурæ ка нæ зонуй, ка` фесафта, ка нæй базудта фæлтæрæй – фæлтæрмæ рахæссун, æнæййивдæй æй ка нæ равардта кæстæртæмæ. Фал, куд уинæн нæхуæдтæ, уотемæй мах ирон адæм, дигорæ нæ хауæн уонæмæ. Цæсти гагуйау гъæуай кæнæн нæ фиддæлти рæсугъд æгъдæуттæ, зини, цийни фæткитæ, æгъдау, æфсар, ездондзийнадæ, хестæрæн цитæ кæнун, кæстæри раст надбæл æвæрун. Фал, ку багъæуа, уæдта нæ патриотон гъомбæлади фæрци зонæн `знагæн карз нихкъуæрд дæдтун дæр, фиди уæзæг, æ цæргути ин багъæуаййи сæраппонд. Минкъий дæнцæгтæ дæр нин нæййес уомæн.

Нæ разагъди фæсевæд

Нæ разагъди фæсевæд

Нæ фæсевæдæн уæхæн раст гъомбæладæ дæдтунбæл минкъий нæй сæ архайд нæ райони культури хаййади косгутæн дæр, аллихузи дæр син сæ тоги ирон адæймаги хуарз минеугутæ æма æууæлтæ бауадзун æма ниффедар кæнуни гъуддаги, сæ сæргъи сæ разамонæг Ельджарти Славик, Галауани сæргълæууæг  Гъуцъунати Ацæмæз, уотемæй.

Æма, мæнæ нур дæр сценæбæл ку райгъустæй равдист хæссæг, Галауани косæг Кудзойти Аслани мурæ гъæлæс, арфитæ кæнгæ æ цийни уац хæсгæй бæрæгбони кадæн, уæд зали бадгути унæр басабур æй. Æ хуæд фæсте ба син хуæдахур артист Плити Эдуард зард «Бийнонти фарнæй» райсун кодта бæрæгбони зæрдиуаг, кæцитæ ин исаразтонцæ æ дæсниадæн дæргъвæтийнæ къохæмдзагъд дæр.

Сценæбæл, амонæги фæссидти фæсте рарæнгъæ æнцæ еу иннемæй аййевдæр бакасти хæццæ, хуæрзарæзтæй, конкурсанттæ: чиколайаг Мæрзойти Заурбек, хæзнидойнаг Бетрозти Алан, толдзгуйнаг Будайти Дзамболат, лескейнаг Хъожити Заур, Советони гъæуггаг Абисалти Барисбий, секейраг Сурхаути Геуæрги, мæхческаг Синати Таймураз.

Æма ма Аслан цитгинæй загъта нæ курухон хестæртæй, дзурддзæугæ æмгъæуггæгтæй арæзт жюрий иуæнгти нæмттæ — райони «Стур Нихас»-и сæргълæууæг Хуасдзаути  Тазрет, ветеранти Совети хецау Махъоти Эльбрус, райони администраций хецауи хуæдæййевæг Дзансолти Виталий, райони сæйраг библиотеки хецау Дзадзати Дуся, Чиколай 1-аг астæугкаг скъолай ирон æвзаг æма литератури ахургæнæг Озити Тая.

Нур равдист амонæг фæссидтæй лæппотæмæ. Кæцитæй алке номбæл дæр рæвдзæгонд æрцудæй цийни фингæ, æртæ къерей æма бæгæний къоси хæццæ. Æма райдæдтонцæ еристæ фиццаг фарстайæй. Конкурсанттæй гъæуама алкедæр радзурдтайдæ æ муггаги истори – кæд æма куд равзурдæй, кæми адтæй сæ фиццаг цæрæн бунат, ка сæмæ адтæй кадгин æма разагъди лæгтæ, царди медæгæ си ка кæми баскъуæлхтæй. Куд исбæрæг æй, уотемæй æ гъæу дæр æма æ муггаг дæр фæддæлдæр кæнунмæ неке гъавта ерисгæнгутæй. Алкедæр си лæмбунæгæй æрдзубанди кодта еци фарстабæл, дæнцæгтæ хæсгæй.

Бæрæгбони сценари куд рæсугъд æма арф гъудий хæццæ бацæттæ кодтонцæ культури хаййади методисттæ Пъинти Фатимæ, равдистбæл дзуапп дæттæг, Мæрзойти Альбинæ, уомæ гæсгæ ба еу конкурсæй инней астæу æрæмбурд уогæ адæмæн се`скурдиади фæрци сæ зартæ æма кавдæй цийнæдзйинадæ лæвар кодтонцæ Плити Эдуард, Хекъилати Людмилæ – культури косæг æма горæтæй æрцæуæг иуазæг Гадзаути Георгий. Е хъæбæр рæсугъд разардта, Людмилæ æхуæдæг мелоди кæмæн ниффинста, уæхæн зартæ. Цæугæ дæр адæми зæрдæмæ фæккодтонцæ, арф фæд си ниууадзгæй. Сæ кувд æма зардæй барохс кодтонцæ кæсгути зæрдитæ хуæдахур артисттитæ, хуæртæ Цæрикъати Миланæ æма Фатимæ.

Бæрæгбон амонæг ба идарддæр хаста æ уац æма загъта: «Нури фæсевæд хуæздæр ци зонунцæ? Гъай-гъай, компютер, телефон. Фал сæ, гъæйдæ, маха бафæлварæн, сæ хъаурæ æма арæхстдзийнадæ кæми бавдесонцæ, нæртон адæм кæмæй гъазтонцæ, уæхæн гъазтæй. Куд? Цума ка ке рагæлдздзæнæй голлагæй цæвгæй?»

Еу уæлахездзау гъазта инней хæццæ æма æппунфæстаг карз тох баеудагъ æй дууæ хъаурæгиндæрей астæу. Е уой бæрцæбæл дессаг адтæй æма адæймаги  цæститæбæл уадæнцæ нæ рагфиддæлти рæстæгутæ. Лæгдзийнадæ, хъаурæн кадæ ку адтæй. Нæ фиддæлтæ арæхстгинæй адтæнцæ алли кустмæ дæр. Аланти фæдонтæ гъæуама фæлтæрæй – фæлтæрмæ дæдтонцæ еци фарнæ. Æма конкурси иннæ ихæс дæр адтæй, куд тагъддæр æма рæсугъддæр, уотæ халæ æма судзийни хæццæ исарæхсун. Байруагæс уи уæд, газеткæсгутæ, ами дæр æнцон на`дтæй жюрий иуæнгтæн арæхстгиндæри рартасун. Уæддæр сæ раст тæрхон равзурста хуæздæри.

Кæд не`гъдæуттæ, нæ фæткитæбæл хатгай кæстæртæй еуетæ сæ къох исесунцæ, «цивилизаций домæнбæл» хæссунцæ сæ цард, уæддæр уинæн – æмбал нæййес нæ хестæрти рæсугъд æгъдæуттæн. Уонæбæл цæуæг фæсевæд кадгинæй хæссунцæ сæ цард. Уотæ, сибирт нæбал игъустæй зали, нæ лæппотæ кувдити рæсугъддæртæ нæ изæдтæ, идаугутæ æма еунæг Хуцауæн ку кодтонцæ. Ку курдтонцæ уæларвон тухтæй хуарздзийнæдтæ, æнæнез æма сабур цард зæнхон адæмæн. Уæлдай дессаг адтæнцæ Абисалти Барисбий æма Синати Заури æвзонг гъæлæси уагæй дæсни кувдтитæ. Бæрæг адтæй, нæ рагфиддæлти фæткитæ аци биццеути хæдзæрдти нурма æнæсайд ке хæссунцæ.

Идарддæр еристи дæр лæппотæ æнæхъаурæдæр нæ разиндтæнцæ. Радзурдтонцæ бæрæг бæлвурд дигорон бæрæгбæнтти туххæй, ка си цæй фæдбæл равзурдæй, куд имæ ковгæй, ка си цæй бардауæг æй. Игъосгутæн цæмæдессаг адтæнцæ, фиццагидæр нур ке фегъустонцæ, уæхæн таурæхътæ, радзубандитæ.

Ирон адæмон исфæлдистади берæ дессæгтæ ес. Ка нæ ни кастæй «Нарти кадæнгитæ»? Ци дессаги рæсугъд æма æнцон кæсæн æвзагæй финст æрцудæй е. Нарти нæртон Сослан, Сатана, Уæрхæг, Батраз, Хæмиц æма налат Сирдон. Ке хæццæ си адæймаг æ сагъæсти не`рхæтуй сæ хæтæнти, сæ гъазæн фæзти. Лæппотæ дæр си райгон кодтонцæ сæ равзурст хъайтарти меддуйней хъæбæр рæсугъд, æвдистмæ кæсгути къохæмдзæгъд бакосгæй.

Æппунфæстаг конкурсанттæ сæ лæгигъæдæ æвдистонцæ кавдæй, зардæй, адæмон музыкалон инструменттæбæл цæгъдунæй. Аййев рахониуонцæ кизгæ кавдмæ, исесиуонцæ уæлæрвтæмæ зард, бæлæлайкæбæл æнгулдзити змæлд дессаги муртæ æвзурун кодтонцæ. Зæгъун æнгъезуй æма бабæй ами дæр лæппотæ бавдистонцæ сæ арæхстдзийнадæ нæ фиддæлти рæсугъд культури къабазæй еуемæ – аййевадæмæ.

Еристæ кæронмæ рахъæрдтæнцæ, хигъд æрцудæнцæ конкурси бæрæггæнæнтæ, кæд жюрийæн зин адтæй хуæздæртæй хуæздæртæ равзарун, уæддæр. Жюрий хестæр Хуасдзаути Тазрет берæ зæрдæбæл æмбæлгæ арфитæ ракодта конкурси еугур архайгутæн дæр, ка нæ бавгъау кодта лæппоти уотæ хуарз бацæттæ кæнунбæл, уонæн æма фиццаг æртæ бунати байахæсгутæ Абисалти Барисби (директор Езети Тиминæ, аййевадон косæг Хохти Аззæ), Синати Таймураз (директор Синати Кларæ, аййевадон косæг Хъазахти Валя) æма Будайти Дзамболатæн ( директор Малити Ленæ, аййевадон косæг Хæмицати Аннæ), равардта кади нисантæ. Кади грамотитæ æма зæрдæбæлдарæн лæвæрдтæ рйстонцæ хестæрти номæй равдисти иннæ архайгутæ дæр.

Еристи кæрон разилдæй устур бæрæгбонмæ, гъæути культури Хæдзæрдти разамонгутæ æма аййевадон косгутæ ци бæркадгун фингитæ исаразтонцæ, уони уæлгъос. Æнæмæнгæ, нæ курухон хестæртæ устур арфиагæй байзадæнцæ фæсевæди арæхстдзийнадæй, ке ес сæ фæдбæл раст цæуæг кæстæртæ, кæцитæ идарддæр дæр сæ дæлдæр фæлтæртæмæ дæтдзæнæнцæ нæ рæсугъд æгъдæуттæ æма  фæткитæ, нæ фиддæлти фарнæ æма намус, цæмæй нæ аланти цардвæндаги цæхæр ма баминæг уа. Æма нин уоми еунæг Хуцау æма нæ Дигоргоми изæдтæ агъазгæнæг уæнтæ!

Хузистити: бæрæгбон – еристæ Чиколай культури Галауани.

Чихтисти Р.

Комментирование закрыто.